Kendim de dahil çoğumuz renklerden bahsederken büyüleniriz. Hemen hemen herkesin imaj danışmanlığında en ilgi çekici bulduğu alan renklerdir. Renklerin psikolojik etkisi bilinçaltımıza öylesine işlemiştir ki; çoğunlukla günlük yaşamımızda farkında olmadan o etkiyi hisseder ve  sürekli kullanırız.

Sizce güneşli bir günün ruhumuz üstündeki olumlu etkisinde renklerin payı yok mudur?

Niye polis üniformaları genellikle siyah, hemşirelerin ki ise beyazdır? Kahverengi üniformalı bir hemşire olabilir mi? Ya da kırmızı üniformalı polis…?

Ressamların bizi derinlemesine etkileyen eserlerinde renklerin psikolojik etkisi ustaca kullanılmamış mıdır?

Türkçe’de dilimize giren “karabasan” veya “içim karardı” gibi tanımlamaların yanı sıra protest müzik meraklıları muhakkak Bob Dylan’ın “A Hard Rain’s A-Gonna Fall” şarkısındaki  “where black is the colour, none is the number”(siyahın renk olduğu, hiçin sayı olduğu yer) sözleriyle açlık, yokluk ve baskının nasıl dile getirildiğini hatırlayacaktır..

Renklerin günlük yaşamımızda psikolojimizi etkileyen önemli bir faktör olduğunu kanıtlayan daha sayısız örnek verilebilir. Tek başına zaman zaman duygularımızı tanımlamak için bile renkleri kullanmamız renk psikolojisinin varlığının kanıtıdır.

Renk psikolojisi deyince akla ilginç bir özelliğin de, aynı rengin çok farklı amaçlarla kullanımı geliyor. Örneğin; dekorasyonda, minimalist ve sofistike görüntü vermek amacıyla kullanılan siyahın, aynı zamanda polis üniforması olarak kullanılması ve Bob Dylan’ın “siyahın renk olduğu yer” dizesi gibi. Nasıl oluyorda aynı renk birbirinden bu kadar farklı amaçlarla kullanılabiliyor.

Neden mi? Her rengin olumlu ve olumsuz olmak üzere iki türlü psikolojik etkisi vardır. Renkler uyum içinde kullanılırsa olumlu yönleri, uyumsuz kullanılırsa olumsuz etkileri ortaya çıkar. Yazının altında verdiğim, Wikipedia alıntılı tablo renklerin olumlu ve olumsuz etkilerini çok güzel açıklıyor.

Bir bakıma renkler, müzikteki notalara benzer. Nasıl güzel bir melodi kulağa hoş gelirken, iki uyumsuz notanın yan yana gelmesi kulağımızı tırmalıyorsa, aynı olay renkler içinde geçerlidir.

Çetin Altan’ın çok seneler önceki bir yazısında bahsettiği“Bethoven’in öküzü” sözünü hiç unutamam. Bethoven hayvanların müziğe duyarlılık oranını merak edip araştırmış, hemen hemen hepsinde bir duyarlılık olduğunu görmüş; sadece öküz dışında…öküz 20 saniye sonra algılayabiliyormuş müzikal bir sesi… O zamandan beri de müzik kulağı olmayan kişiler için bu tanımlama kullanılırmış… Çetin Altan yanlış hatırlamıyorsam, başka bir yazısında, müzik kulağı açısından kendisinin de bu sınıfta olduğundan bahsediyordu.

Çetin Altan gibi bir yazarın müzik kulağının hiç olmaması, insanların bir alanda hiç olmayan yeteneğinin başka bir alanda ne kadar yüksek olabileceğini gösteriyor. Nasıl müzik kulağı bazı kişilerde hiç olmayabiliyorsa, kimi insanın da“renk körlüğü” diye nitelendirilen bir derdinin olabileceği, bu kişilerin de kırmızı, mavi, yeşil gibi renkleri ayırt etmekte sorun yaşayacağı tıbben bilinen bir rahatsızlık.

Bir keresinde bana, renk analizi için gelen bir danışanım, analizin başında, kendisinin renk körü olduğunu bildirmişti. Yaptığım analizlerdeki esas amacımın, renk etkisini danışanıma göstermek istediğim için, ilk önce çok zorlanacağımı zannettim. Fakat danışan, renk körü olmasına rağmen renklerin yüzündeki etkisini birçok kişiden daha iyi gördü. Çünkü renge değil, önemli olan yüzündeki “yansımaya” bakıyordu. O zaman olayın sadece rengin yansıması olmadığını anladım. Ten rengi, yanına gelen renklere göre karakter değiştiriyordu; aynı Joen Wolform’un aşağıdaki alıntısında belirttiği gibi;

“Renkler statik değildir, aynı insanlar gibi, birlikte bulundukları diğer renk gruplarına göre karakter değiştirirler” 

Joen Wolform  “The Magic Effects of Color”

Wikipedia’da renklerin olabilecek  olumlu ve olumsuz etkileri şöyle sıralanıyor:

Renklerin olumlu etkisini üzerinizde uygulayabilmek için renk analizi eğitimine yer ayırtın: